ANTONIUSSCHOOL "Vanaf het moment dat minister Slob zei dat de scholen dicht, zouden gaan, gebeurde er iets wonderlijks: wij zijn nieuw onderwijs gaan maken. In het begin was het doodeng", zegt tijdelijk directeur Edwin Borger van de Antoniusschool, locatie Kalslagerring in Nieuw-Vennep.

"We moesten ontdekken hoe google-meet werkt. Om de binding te houden heb ik met juf Monique de eerste drie weken YouTube-filmpjes opgenomen. Alle onzekerheid werd afgeschud, waarna zelfs een juf die vlak voor haar pensioen staat, kleuters online ging voorlezen voor het slapen gaan. Een andere college van de 'old school' gaf via de computer een geweldige tuinles."

"In het begin was het flink wennen en raar om kinderen toe te spreken vanaf een scherm. Maar het gaat steeds beter en we proberen alle kinderen elke week te spreken, sommige zelfs dagelijks. " Toch worden niet alle 225 kinderen door de 15 leerkrachten bereikt. Borger: "Met een hele kleine groep is na drie weken nog geen contact geweest, die kunnen bezoek wachten van een leerplichtambtenaar. Maar de meeste ouders reageren dankbaar, begripvol en welwillend. En wij? Dat varieert van spannend, en vermoeiend naar inspirerend. Er is iets bijzonders ontstaan en ik hoop dat er iets van overblijft als iedereen straks weer naar school mag."

FLORIANDE  Wat betreft dagindeling is er voor de 300 leerlingen van de Montessorischool Floriande niet veel veranderd. Vestigingsdirecteur Bas Bordes: "Wij kennen al een grote mate van zelfstandigheid. Leerlingen kiezen normaal zelf hun werk, en hebben een grote verantwoordelijkheid en discipline. In deze situatie hanteren wij dezelfde tijden als op school. Om kwart voor negen wordt er ingelogd via 'google meet', en nemen we de komende dag door. Om 12.00 uur is er een check, en om 15.00 uur wordt de dag afgesloten. Iedereen moet daarbij aanwezig zijn. Tussendoor zijn de leerkrachten via de chatbox benaderbaar voor vragen. Gymles wordt gegeven via online filmpjes."

Een voordeel op Floriande is dat er op school vanaf groep 3 al volop met chromebooks werd gewerkt. Leerlingen zijn gewend zelf in te loggen. "De overstap naar thuiswerken viel dus mee", stelt Bordes. "Wie niet over goede apparatuur beschik, kon een chromebook lenen. Er was wel wat extra monitoring nodig voor kinderen met een taalachterstand of wanneer er thuis geen Nederlands wordt gesproken. De kinderen van ouders met een cruciaal beroep kunnen desnoods op school worden opgevangen, maar daar wordt niet veel gebruik van gemaakt. Gemiddeld tussen één en vijf kinderen per dag."

"De leerkrachten zijn dus de hele dag bezig, en dat zorgt voor een hoge werkdruk. Het is niet gezond de hele dag achter een laptop te zitten. Sommigen hebben thuis schoolgaande kinderen, dus die hebben extra werk. Anderen zijn niet zo ict-vaardig. Ik ben op zoek naar een mogelijkheid voor langere pauzes. Het is een situatie waar we les uit moeten trekken, ook naar de toekomst toe."

ANTONIUSSCHOOL Voor directeur Kim Weidemann van basisschool De Reiger is de invloed van het digitaal lesgeven op de schoolresultaten een kwestie van afwachten. "Dat is nog lastig te zeggen. We focussen ons op taal, rekenen, spelling en lezen. De leerlingen krijgen op dat gebied minimaal twee uur werk per dag, en er wordt eventueel bijgestuurd. In de bovenbouw zijn de resultaten direct zichtbaar, voor de onderbouw is informatie van de ouders nodig."

De school in Lisserbroek heeft het geluk dat meester Egbert van groep 8 een handige ict'er is. "Hij is zelfs bezig met het online voorbereiden van de musical", klinkt Weidemann trots. Het hele team is ontzettend gemotiveerd en kan goed met de online tools uit de voeten. "Onze school valt onder Stichting Jong Leren en deze Stichting loopt vooruit met ict. We waren sinds september, na een 2-jarige pilot, al gestart met het aanbieden van van snappet, een digitaal verwerkingsprogramma voor taal en rekenen. Verder gebruiken we 'google meet' voor interactie, en 'google classroom' voor filmpjes. Onze infrastructuur zag er al goed uit."

"Voor de leerlingen was het thuisonderwijs flink wennen. Kleuters vonden het best eng om de voor hen zo belangrijke juf via een beeldscherm te zien. Voor de iets oudere groepen lag het makkelijker, die gingen enthousiast aan de slag, soms via spelletjes rekenen of taal. Groep 4 zingt zelfs liedjes met elkaar via de digitale klas. In de bovenbouw investeren we veel in sociale contacten met en tussen leerlingen en bieden we veel instructiefilmpjes. Ze missen elkaar soms behoorlijk. We proberen iedereen met elkaar in contact te houden."

Middelbaar onderwijs

BARON DE COUBERTIN "Het was schakelen met elkaar van dichtbij naar ver weg en toch weer dichtbij", zegt rector Bart Oremus van Haarlemmermeer Lyceum Baron De Coubertin. "Het is en blijft zoeken naar de juiste manier van werken en we kunnen trots zijn op hetgeen we tot nu toe hebben bereikt. Dit hebben we onder andere te danken aan de flexibiliteit en creativiteit van de leerlingen en de collega's. Ook de ouders doen vanuit grote betrokkenheid hun best om leerlingen thuis te begeleiden. "

"In de eerste dagen hebben we ruim 100 laptops uitgeleend en nu is iedereen voorzien om via Magister, Teams en andere fora met elkaar het lesgeven op afstand in te vullen. De gevolgen van elke landelijke beslissing moeten we steeds vertalen naar de onderwijspraktijk. Dat lijkt soms eenvoudig, maar de praktijk is weerbarstig."

"Het digitale werken heeft voor- en nadelen. Collega's en leerlingen missen het persoonlijke en sociale contact. Tegelijkertijd wordt maatwerk goed mogelijk en lukt het om focus te houden bij hetgeen waarmee we bezig moeten zijn. We beseffen dat we een opgave hebben in de komende periode en dat is niet voor iedereen even makkelijk. We zien uit naar de tijd dat we kunnen sporten, ontspannen, lol maken binnen en buiten de les en daadwerkelijk weer in contact zijn."

HERBERT VISSERS COLLEGE Leerkrachten op het Herbert Vissers College in Nieuw-Vennep moesten best even wennen toen vier weken geleden het roer om ging. Iedereen werd naar school gehaald om daar op gepaste afstand van elkaar voorlichting te krijgen over het gebruik van Magister, een onderwijsplatform en Microsoft Teams. "Ongeveer veertig procent van de leerkrachten had best wat tijd nodig om dat eigen te maken, maar in crisistijd was iedereen bereid om over zijn eigen schaduw heen te springen. Er was eerder nooit noodzaak voor," laten Rector Uldrik Speerstra en coördinator Evert-Jan Oppelaar toepasselijk via microsoft teams weten.

"De opdracht was: zorg dat de leerlingen zoveel mogelijk meedoen met het onderwijs op afstand en handhaaf daarbij zoveel mogelijk het rooster om leerlingen toch structuur te geven. We hadden al ervaring in havo en vwo met het werken met ipads, de brugklasleerlingen vmbo hadden juist de beschikking gekregen over laptops. De middelen waren er grotendeels al. De andere manier van lesgeven kost meer voorbereiding en we vragen daarom niet het onderste uit de kan. Uiteindelijk hebben de meeste leerkrachten enorme stappen gemaakt."

Ook voor de 1770 leerlingen was het enorm wennen. Iedereen is bereikt. Wie thuis geen beschikbare apparatuur had, kon via school een laptop lenen. In uitzonderlijke gevallen werkt een leerling in het gebouw aan de Beurtschipper 200. Ze krijgen daar geen les maar volgen onderwijs op afstand want de docenten werken vanuit huis."

"We horen dat ze de school en vooral hun vrienden erg missen. Ook zij moeten wennen aan deze situatie en waarderen het als een leraar in beeld komt. De empathie met ons is groot, zo blijkt. We hopen op een opbrengst van 40 procent van de leerstof. Dat is nog niet getoetst. In de eerste weken was meedoen het belangrijkst. De komende tijd gaan we voorzichtig toetsen. We zijn benieuwd of hoe goed het leren op afstand gaat."

DE LINIE Veel leerlingen van Praktijkschool de Linie uit Hoofddorp hebben aangegeven de school enorm te missen, en ook leerkrachten kunnen niet wachten totdat Rutte groenlicht geeft voor gezamenlijk onderwijs. "Onze leerlingen doen altijd alles op school en zijn niet ingesteld op digitaal thuiswerken," zegt teamleider onderbouw Rob Schoonwater. "En als je nu ziet hoe er intensief gebruik wordt gemaakt van itslearning, Studiemeter en Muiswerk, is er veel bereikt. Dat stemt mij zeer tevreden. We hebben wekelijks contact met alle leerlingen. Ze worden geacht een uur of drie per dag te werken, allemaal op hun eigen niveau. We kunnen de leerlingen goed volgen, het gaat bij de een beter dan bij de ander. Onze leerkrachten vinden het vaak intensief om op afstand les te geven, achter de laptop zitten en te bellen."

Onderdeel van het thuisonderwijs is helpen in de huishouding, maar desondanks zien ook ouders hun kinderen toch liever op school. Veelzeggend is de tip op de site van De Linie: iedere ouder loopt tegen hetzelfde probleem aan. Waar men eerder probeerde kinderen van het beeldscherm af te krijgen, moeten ze nu aangemoedigd worden het beeldscherm op te zoeken. Nu dan natuurlijk niet om te gamen maar om huiswerk te doen. De Stichting Brijder geeft hierin wat handige tips.

ZUIDRAND Het Haarlemmermeer Lyceum Zuidrand had al enkele scenario's voor een eventuele schoolsluiting. Rector Liesbeth Pennings-de Vet: "Gelukkig hebben onze leerlingen een eigen laptop met boeken en online licenties. Als daltonschool waren we al gewend zelfstandig te werken met studiewijzers, die wij 'taken' noemen. De leerlingen zetten hun schoolwerk nu thuis verder."

"Het was voor onze collega's zoeken naar de beste manier om leerlingen van afstand te bereiken, te begeleiden en goede uitleg te geven. De meesten hebben daar een modus in gevonden. Wij werken met name in Teams (microsoft, red.), waarbij online lessen zich afwisselen met uren waarin zelfstandig wordt gewerkt. Het is daarbij altijd mogelijk vragen te stellen via de chat van Teams. Voor de rust volgen we het gebruikelijke rooster."

Niet alles loopt als gewenst. "Daarom bevragen we leerlingen, ouders en collega's steeds naar verbeterpunten. We doen binnen de mogelijkheden ons uiterste best de kwaliteit van het onderwijs hoog te houden. Ook ik ben verschrikkelijk trots en bijna ontroerd over de inzet, de veerkracht, en het aanpassingsvermogen van onze leerlingen, onze docenten en onze ouders."

"De scheiding werk/privé is voor iedereen wel kleiner geworden: vragen worden eigenlijk de hele dag door gesteld en docenten zelf hebben vaak, net als andere ouders, ook kinderen waar begeleiding aan gegeven moet worden. De communicatie met collega's, leerlingen en ouders is wat ons betreft één van de belangrijkste zaken in deze onzekere periode vol veranderingen. Wij sturen daarom iedereen meerdere malen per week het informatiebulletin de 'Zuidkrant'. Heel belangrijk. Op dit moment zijn we naar scenario's aan het kijken voor na de meivakantie."